สูงวัยไทย
ที่นอนลมเปื้อนปัสสาวะ ทำความสะอาดอย่างไรไม่ให้ผิวพีวีซีเสีย
พิมพ์เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026
ที่นอนลมเปื้อนปัสสาวะ ทำความสะอาดอย่างไรไม่ให้ผิวพีวีซีเสีย
ที่นอนลมเปื้อนปัสสาวะต้องย้ายผู้ป่วยก่อน เช็ดตามชนิดวัสดุ เลือกน้ำยาที่ไม่ทำให้พีวีซีแข็งกรอบ ปล่อยให้แห้งสนิทแล้วจึงเติมลม พร้อมวิธีกันกลิ่นและเชื้อรา
เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

รูปภาพโดย Ron Lach / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- เมื่อที่นอนลมเปื้อนปัสสาวะ ลำดับที่ปลอดภัยคือย้ายผู้ป่วยไปพื้นผิวรองรับชั่วคราวก่อน แล้วค่อยปิดปั๊ม เช็ดคราบด้วยผ้านุ่มและน้ำสบู่อ่อน ล้างสบู่ออก ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อชนิดที่ผู้ผลิตระบุว่าใช้ได้กับพีวีซีหรือเคลือบพียู ปล่อยให้แห้งสนิททุกซอก แล้วจึงเติมลมและวางผู้ป่วยกลับ
- น้ำยาบางชนิดที่ฆ่าเชื้อได้ดีกลับทำให้พีวีซีแข็งกรอบหรือเหนียวหนืดตามเวลา เช่นสารฟอกขาวเข้มข้นและตัวทำละลายแรง ๆ ควรเปิดคู่มือหรือถามผู้ขายก่อนว่าใช้ชนิดใดได้และเจือจางเท่าใด ไม่ควรใช้เกินที่ระบุ
- ที่นอนลมที่ปล่อยทิ้งไว้ขณะเปียกจะเกิดกลิ่นและราในรอยพับ ซึ่งทำให้ผิวผู้ป่วยระคายและเสี่ยงติดเชื้อ ความชื้นที่ค้างเป็นปัญหาใหญ่กว่าคราบที่มองเห็น
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับผู้ดูแลที่ใช้ที่นอนลมแบบรังผึ้งหรือแบบลอนกับผู้ป่วยติดเตียงที่มีปัสสาวะหรืออุจจาระรั่วบ่อย
- เหมาะกับคนที่เพิ่งซื้อที่นอนลมและกลัวว่าน้ำยาทำความสะอาดจะทำให้ผิวเสียหายหรือรับประกันเสีย
- ไม่ครอบคลุมการซ่อมรูรั่วหรือเปลี่ยนเซลล์ ซึ่งอยู่ในบทความเรื่องซ่อมแล้ว
สิ่งที่ควรรู้
ที่นอนลมประกอบด้วยส่วนไหน และส่วนไหนเปื้อนได้
ที่นอนลมมักมีผ้าคลุมด้านบน ตัวเซลล์ลมที่ทำจากพีวีซีหรือพียู ท่อลม และปั๊ม ปัสสาวะส่วนใหญ่ซึมผ่านผ้าปูไปถึงผ้าคลุมหรือผิวเซลล์ บางรุ่นผ้าคลุมถอดซักได้ บางรุ่นเป็นผิวเดียวกับเซลล์ จึงต้องเช็ดทั้งผิว ควรรู้ว่าที่นอนของคุณเป็นแบบไหนก่อนเปื้อนจริง
จุดที่ปัสสาวะค้างมักเป็นรอยต่อระหว่างเซลล์ ซอกรอบวาล์ว และแถบเวลโครที่ยึดผ้าคลุม ซึ่งคราบสะสมได้โดยไม่เห็นและมีกลิ่นในที่สุด
ย้ายผู้ป่วยก่อนปิดปั๊ม
ที่นอนลมแบบสลับแรงดันปรับการรับน้ำหนักไปตามเซลล์ ถ้าปิดปั๊มทั้งที่ผู้ป่วยนอนอยู่ เซลล์จะค่อยแฟบ ผู้ป่วยนอนบนผิวแข็งของท่อและโครงเตียง กระดูกก้นกบกดทับแรงเมื่อผ่านไปนาน ผู้ป่วยที่ผอมหรือเปราะบางเสี่ยงที่สุด
เตรียมที่นอนสำรองหรือเบาะโฟมที่เคยใช้ไว้ใกล้เตียง ให้ผู้ดูแลสองคนช่วยย้ายผู้ป่วยตะแคงไปวางก่อน ถ้าไม่มีพื้นผิวสำรอง อย่างน้อยให้ใช้ที่นอนธรรมดาหนา ๆ วางบนโครงเตียงและเปลี่ยนท่าบ่อยกว่าปกติจนกว่าจะเติมลมกลับ
น้ำยาที่ใช้ได้และที่ควรระวัง
น้ำสบู่อ่อนกับผ้านุ่มเพียงพอสำหรับปัสสาวะส่วนใหญ่ ถ้าต้องฆ่าเชื้อ เช่นเมื่อมีอุจจาระด้วย ให้เลือกน้ำยาที่ผู้ผลิตที่นอนลมระบุหรือน้ำยาฆ่าเชื้อสูตรอ่อนสำหรับพื้นผิวพลาสติกในบ้าน ตามคำแนะนำของแหล่งข้อมูลด้านอนามัย และเจือจางตามฉลากเท่านั้น
สิ่งที่ควรเลี่ยงคือตัวทำละลายอย่างน้ำยาล้างเล็บหรือทินเนอร์ ผงขัดที่มีเม็ดหยาบ และแปรงแข็ง เพราะทำให้ผิวเป็นรอยและเกิดรั่วซึมในภายหลัง ถ้าไม่แน่ใจ ให้ทดลองเช็ดบนมุมที่ไม่เด่นก่อนและรอดูว่าผิวเหนียวหรือแข็งขึ้นหรือไม่
ผู้ป่วยแบบไหนที่ต้องระวังเป็นพิเศษช่วงเปลี่ยนพื้นผิว
ผู้สูงอายุที่ภาวะเปราะบาง น้ำหนักตัวน้อย หรือกล้ามเนื้อลีบจากมวลกล้ามเนื้อน้อย มีเนื้อเยื่อรองกระดูกบางมาก การนอนบนพื้นผิวแข็งแม้เพียงไม่กี่ชั่วโมงก็ทำให้ผิวแดงได้ ผู้ที่กิจวัตรประจำวันพึ่งผู้อื่นทั้งหมดและพลิกตัวเองไม่ได้ต้องการผู้ดูแลช่วยเปลี่ยนท่าให้ถี่กว่าตารางปกติระหว่างช่วงนี้
ผู้ป่วยบางรายสับสนหรือกลัวเมื่อถูกย้ายที่นอน ควรบอกล่วงหน้าด้วยเสียงสงบและให้คนที่ผู้ป่วยไว้ใจอยู่ใกล้ ระหว่างย้ายให้สังเกตสีหน้าและการหายใจ ไม่เร่งจนผู้ป่วยตกใจ
ลดโอกาสเปื้อนซ้ำด้วยการจัดชั้นรองใต้ตัว
การป้องกันดีกว่าการล้าง ผ้าปูที่ซักได้และแผ่นรองซับวางใต้สะโพกช่วยรับปัสสาวะส่วนใหญ่ ก่อนถึงผิวที่นอนลม ควรวางให้เรียบ ไม่ซ้อนหลายชั้นจนขัดกับการทำงานของเซลล์ที่ต้องปรับแรงดัน ตรวจผ้าปูให้ตึงเรียบ ไม่ย่นเป็นสันใต้ตัวผู้ป่วย
ถ้ารั่วบ่อย ให้ตรวจขนาดและชนิดผ้าอ้อมก่อน เพราะมักเป็นต้นเหตุหลัก และให้พยาบาลช่วยประเมินว่าควรปรับรอบการเปลี่ยนอย่างไร การจดเวลาและปริมาณคร่าว ๆ ในสมุดช่วยให้เห็นแบบแผน
เก็บและบำรุงที่นอนลมหลังทำความสะอาด
หลังที่นอนแห้ง ตรวจท่อลมว่าไม่พับงอ และปั๊มวางบนพื้นแข็งที่ไม่ชื้น ไม่ใช้ผ้าห่มคลุมปั๊มเพราะเครื่องจะร้อนเกิน ถ้าต้องเก็บที่นอนไว้ ให้พับตามคู่มือหลวม ๆ ไม่ทับของหนัก และเก็บในที่แห้ง การดูแลสม่ำเสมอทำให้ที่นอนใช้ได้นานและลดโอกาสรั่วเงียบ ๆ ที่ผู้ดูแลมักพบเมื่อผู้ป่วยมีรอยแดงแล้ว
ทำไมต้องรอให้แห้งสนิทก่อนเติมลม
น้ำที่ค้างระหว่างรอยพับเมื่อเติมลมจะถูกกดอยู่ในซอกเซลล์ ทำให้เกิดกลิ่นอับ และเป็นที่เจริญของเชื้อรา อากาศชื้นของหน้าฝนช่วยให้แห้งช้าลง ใช้ผ้าสะอาดซับ ตากในที่ร่มมีลมโกรก ไม่ควรตากแดดจัดนานเพราะความร้อนอาจทำให้พีวีซีเสื่อม

รูปภาพโดย Towfiqu barbhuiya / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ขั้นที่ 1: ย้ายผู้ป่วยและจัดที่นอนสำรอง
เตรียมผู้ช่วยหนึ่งคนอย่างน้อย ย้ายผู้ป่วยไปพื้นผิวสำรองด้วยวิธีตะแคงและม้วนผ้าใต้ตัว ไม่ดึงลากบนผิวที่นอนลม แล้วปิดปั๊มและถอดปลั๊ก
- สวมถุงมือและล้างมือก่อนและหลัง
- เก็บผ้าปูเปื้อนใส่ถุงปิดมิดก่อนวางที่อื่น
ขั้นที่ 2: เช็ดคราบและล้างสบู่ออก
ถอดผ้าคลุมถ้ากรณีถอดได้ ซักตามป้าย เช็ดผิวเซลล์ด้วยผ้านุ่มชุบน้ำสบู่ ทีละส่วนจากสะอาดไปสกปรก ล้างด้วยผ้าชุบน้ำสะอาดจนไม่มีฟอง ระวังไม่ให้น้ำไหลเข้าท่อหรือวาล์ว
ขั้นที่ 3: ฆ่าเชื้อเท่าที่จำเป็นและทิ้งให้แห้ง
ถ้าต้องฆ่าเชื้อ ใช้น้ำยาตามที่ผู้ผลิตแนะนำ ปล่อยไว้ตามเวลาในฉลาก แล้วเช็ดซ้ำด้วยน้ำสะอาด ซับให้แห้ง ตากที่ร่มจนแห้งสนิททั้งผิวและซอก
- ตรวจใต้ที่นอนว่าเตียงไม่เปียก
- ลองสัมผัสซอกรอบวาล์วว่าไม่ชื้นก่อนเติมลม
ขั้นที่ 4: เติมลม ตรวจ และย้ายผู้ป่วยกลับ
เสียบปลั๊ก เติมลมจนเซลล์เต็มตามโหมดที่ผู้ผลิตระบุ ตรวจว่าไม่มีเสียงลมรั่ว ปรับแรงดันตามน้ำหนักผู้ป่วย แล้วย้ายกลับโดยใช้ผู้ช่วย จากนั้นตรวจผิวผู้ป่วยบริเวณก้นกบและสะโพกว่ามีรอยแดงจากช่วงที่นอนบนพื้นผิวชั่วคราวหรือไม่
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
IKEA อิเกีย ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน แบบบาง 3 ฟุต 90 x 200 ซม.TAGELSÄV ทอเกลเซฟ
IKEAผ้ารองกันเปื้อนที่นอนกันน้ำ ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น TPU 100%กันไรฝุ่น ปัสสาวะหลักฐาน 3ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอนโรงแรม ซึมซับคราบ ของเหลวได้ดี (ไม่กันน้ำ) แบรนด์บ้านมิลิน
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน รัดมุม360° ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น กันไรฝุ่น ผ้าปู 3ฟุต/3.5ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าปิดปั๊มขณะผู้ป่วยยังนอนบนที่นอนลม
- อย่าใช้ตัวทำละลาย แปรงแข็ง หรือผงขัดบนผิวพีวีซี
- อย่าใช้สารฟอกขาวเข้มข้นโดยไม่ตรวจว่าผู้ผลิตอนุญาต
- อย่าเติมลมกลับทั้งที่ซอกพับยังชื้น
- อย่าตากที่นอนลมกลางแดดจัดเป็นเวลานาน
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หากระหว่างย้ายผู้ป่วยมีอาการหายใจติดขัด ซีดเขียว หรือไม่ตอบสนอง
- ไปพบแพทย์วันเดียวกันหากผิวก้นกบหรือสะโพกมีแผลเปิด ผิวดำคล้ำ หรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติ
- ติดต่อผู้ขายหรือผู้ผลิตภายในสัปดาห์นี้หากที่นอนมีกลิ่นไม่หาย ผิวเหนียว หรือรั่วหลังทำความสะอาด
- จดวันที่ที่นอนเปื้อนและวิธีทำความสะอาดที่ใช้ เพื่อบอกผู้ขายเมื่อต้องเคลมประกัน
เช็กลิสต์สรุป
- เตรียมพื้นผิวสำรองไว้ใกล้เตียงเสมอ
- ย้ายผู้ป่วยก่อนปิดปั๊มทุกครั้ง
- ใช้น้ำสบู่อ่อนเป็นขั้นแรก
- ตรวจฉลากผู้ผลิตก่อนใช้น้ำยาฆ่าเชื้อ
- ซับและตากให้แห้งสนิททุกซอก
- ตรวจผิวผู้ป่วยหลังกลับมานอน
- จดวันที่และวิธีทำความสะอาดไว้
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ผ้าเปียกเช็ดที่นอนลมได้เลยไหมเมื่อมีปัสสาวะราด
ได้สำหรับคราบทั่วไปถ้าเช็ดด้วยผ้านุ่มและน้ำสบู่อ่อน แต่ต้องย้ายผู้ป่วยออกก่อนและปล่อยให้แห้งสนิทก่อนวางกลับ อย่าให้น้ำไหลเข้าวาล์วหรือท่อลมของที่นอน
แอลกอฮอล์เช็ดที่นอนลมได้ไหม
ควรดูคู่มือหรือถามผู้ขายก่อน บางรุ่นทนแอลกอฮอล์ได้ในบางความเข้มข้น แต่บางรุ่นผิวเสื่อมเร็ว และกลิ่นอาจระคายผู้ป่วยที่ระบบหายใจไม่ดี ถ้าไม่แน่ใจ ใช้น้ำสบู่อ่อนก่อน
ที่นอนลมมีกลิ่นปัสสาวะติดแม้ล้างแล้ว ควรทำอย่างไร
กลิ่นมักมาจากความชื้นที่ค้างในซอกหรือผ้าคลุม ลองซักผ้าคลุมถ้าถอดได้ ทำความสะอาดซอกรอบวาล์ว และตากให้แห้งสนิท ถ้าไม่หาย ให้ติดต่อผู้ขาย อาจต้องเปลี่ยนเซลล์หรือผ้าคลุม
ล้างที่นอนลมด้วยน้ำเปล่าฉีดแรง ๆ ได้หรือไม่
ไม่แนะนำ น้ำแรงดันสูงอาจดันน้ำเข้าท่อวาล์วและทำให้ผิวเป็นรอย ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดทีละส่วนปลอดภัยกว่า และต้องซับให้แห้งก่อนใช้ต่อ
ควรทำความสะอาดที่นอนลมทั้งผืนเป็นประจำแม้ไม่เปื้อนหรือไม่
ควรเช็ดผิวเบา ๆ เป็นระยะ เช่นสัปดาห์ละครั้งหรือตามคำแนะนำผู้ผลิต เพื่อไม่ให้เหงื่อและฝุ่นสะสม ตรวจซอกวาล์วและรอยพับ ถ้าเปื้อนจริงให้ทำตามขั้นตอนในบทความทันที
ระหว่างทำความสะอาด ผู้ป่วยนอนที่ไหนได้
ใช้เบาะหรือที่นอนสำรองที่รองรับน้ำหนักได้ดี และพลิกตัวถี่กว่าปกติจนกว่าจะเติมลมกลับ ถ้าไม่มีทางเลือก ปรึกษาพยาบาลเรื่องการยืมอุปกรณ์ชั่วคราว ห้ามปล่อยผู้ป่วยบนที่นอนลมที่แฟบ
สรุป
- ลำดับสำคัญคือย้ายผู้ป่วย แล้วจึงปิดปั๊มและทำความสะอาด
- ใช้น้ำสบู่อ่อนเป็นหลัก น้ำยาฆ่าเชื้อใช้เมื่อจำเป็นและต้องตรงกับที่ผู้ผลิตอนุญาต
- ความชื้นที่ค้างในซอกทำให้เกิดกลิ่นและรา จึงต้องแห้งสนิทก่อนเติมลม
- ตรวจผิวผู้ป่วยหลังช่วงที่นอนพื้นผิวสำรอง เพราะแรงกดอาจต่างจากปกติ
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน 150/180cm ผ้าปูที่นอน พร้อมหมอน 2PC ผ้าปูกันเปื้อน รัดมุม360° เป็นมิตรกับผิว bedsheets
ผ้าปูที่นอนกันไรฝุ่น ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน สารต้านจุลินทรีย์ ป้องกันแบคทีเรีย ระบายอากาศ สี่ฤดูทั่วไป
ผ้ารองกันเปื้อน ปลอกป้องกันที่นอน ที่นอน (กันน้ำได้ 100%) 6/5/4/3ฟุต มียางรัดมุม 4ด้าน ผ้าปูที่นอนกันน้ำ
[ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน] ยางยืด 4 มุม เชื่อมต่อที่นอนพร้อมกันเปื้อนในตัว 3.5/5/6/7/8/8.5/9.5/10 ฟุต
Kiss(คิส)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- Cleaning and disinfecting your home — Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- Hand hygiene in health care — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- แนวทางการป้องกันและดูแลแผลกดทับ — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ที่นอนลดแรงกดสำหรับผู้สูงอายุ ใช้และดูแลอย่างไรให้ได้ผลจริง
วิธีตั้งค่า ใช้งาน และดูแลรักษาที่นอนลดแรงกดสำหรับผู้สูงอายุติดเตียงอย่างถูกต้อง ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มใช้ไปจนถึงการตรวจสอบประจำวัน เพื่อป้องกันแผลกดทับได้จริง ไม่ใช่แค่มีที่นอนแล้วจบ

ที่นอนลมรั่ว หาจุดรั่วด้วยน้ำสบู่ และปะเองได้แค่ไหนก่อนต้องเปลี่ยน
ที่นอนลมของผู้ป่วยติดเตียงยุบไม่ทราบสาเหตุ ตรวจปั๊มและท่อก่อน หาจุดรั่วด้วยน้ำสบู่ ปะรอยเล็กได้ และรู้ว่ารอยไหนต้องเปลี่ยนทั้งชุด

ไฟดับตอนผู้ป่วยนอนที่นอนลม ลมอยู่ได้นานแค่ไหนและต้องทำอะไรทันที
แผนรับมือไฟดับสำหรับบ้านที่ใช้ที่นอนลม ทั้งการทดสอบว่าลมค้างได้กี่ชั่วโมง ตารางพลิกตัวช่วงไฟดับ ไฟสำรอง และวาล์วระบายลมตอนต้องปั๊มหัวใจ

ที่นอนลมแบบรังผึ้งกับแบบลอน ต่างกันอย่างไร และบ้านไหนควรเลือกแบบใด
เปรียบเทียบที่นอนลมแบบรังผึ้งกับแบบลอนสลับ ทั้งระดับความเสี่ยงแผลกดทับที่เหมาะ เสียงปั๊ม ความนุ่มขณะลุกนั่ง และการซ่อมเมื่อรั่ว เพื่อให้ตัดสินใจก่อนซื้อ

เช็กลิสต์ป้องกันแผลกดทับผู้สูงอายุติดเตียง ที่ครอบครัวตรวจได้เองทุกวัน
รวมจุดตรวจแผลกดทับที่ครอบครัวผู้สูงอายุติดเตียงต้องดูทุกวัน ตั้งแต่จุดกระดูกที่เสี่ยง การพลิกตัว ความชื้น โภชนาการ ไปจนถึงสัญญาณที่ต้องรีบพาไปพบแพทย์