สูงวัยไทย
ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียง 6 ข้อที่ญาติมักทำพลาด
พิมพ์เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026
ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียง 6 ข้อที่ญาติมักทำพลาด
ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงอย่างไรไม่ให้ผิวแย่ลง ตรงไหนห้ามนวด ทาบางแค่ไหน และผิวแบบไหนต้องเลิกทาแล้วแจ้งพยาบาล
เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- การทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงควรทาบาง ๆ ด้วยมือที่สะอาด ลูบเบา ๆ ตามทิศทางเดียว ไม่นวดแรงและไม่ถูวนบริเวณที่กระดูกนูน เช่น ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า และศอก เพราะการถูแรงอาจทำให้ผิวที่เสี่ยงอยู่แล้วบาดเจ็บมากขึ้น
- ถ้าผิวตรงจุดนั้นแดงและกดแล้วรอยแดงไม่จางหายไป ให้ถือว่าผิวกำลังได้รับความเสียหายจากแรงกด ห้ามนวด ห้ามทาซ้ำหลายรอบ ให้เปลี่ยนท่านอนให้พ้นจุดนั้น แล้วแจ้งพยาบาลหรือแพทย์
- ครีมช่วยให้ผิวชุ่มชื้นหรือเป็นเกราะกั้นความเปียกชื้นได้ แต่ไม่ได้ทดแทนการพลิกตัว การลดแรงกดด้วยที่นอน และการทำความสะอาดผิวเมื่อเปื้อน ถ้าพึ่งครีมอย่างเดียว ผิวก็ยังพังได้
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับญาติและผู้ดูแลที่ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงทุกวันอยู่แล้ว และอยากรู้ว่ากำลังทำถูกหรือเสี่ยงทำให้ผิวแย่ลง รวมถึงผู้ที่เพิ่งเริ่มดูแล
- ไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่มีแผลเปิด แผลลึก หนอง หรือกลิ่นผิดปกติ กรณีนั้นต้องให้พยาบาลหรือแพทย์ดูแลแผลโดยตรง ไม่ควรใช้ครีมทั่วไปทาลงบนแผล
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมการนวดผิวที่กระดูกนูนจึงเสี่ยง
ผิวที่อยู่เหนือกระดูกนูนถูกกดทับจากน้ำหนักตัวอยู่แล้ว เลือดเลี้ยงผิวบริเวณนั้นน้อยลง การนวดแรงหรือถูวนเพิ่มแรงเสียดสีและแรงเฉือนต่อชั้นผิวที่เปราะ ซึ่งเป็นกลไกหนึ่งที่ทำให้แผลกดทับเกิดหรือแย่ลง แนวทางป้องกันแผลกดทับของ NICE ไม่แนะนำให้นวดหรือถูบริเวณผิวที่เสี่ยง
ความเชื่อเดิมที่ว่านวดแล้วเลือดไหลเวียนดีขึ้นจึงไม่ควรใช้กับจุดกดทับ ถ้าอยากให้ผู้ป่วยสบายตัว ให้ลูบเบา ๆ บริเวณกล้ามเนื้อรอบข้างที่ไม่แดง เช่น ต้นขาหรือหลังส่วนบนที่ไม่ใช่กระดูกนูน ญาติหลายคนเคยชินกับการนวดให้พ่อแม่ตอนยังแข็งแรง พอพ่อแม่นอนติดเตียงก็ทำต่อด้วยความรัก ทั้งที่ผิวเปลี่ยนไปแล้วและรับแรงแบบเดิมไม่ได้ ข้อนี้ต้องปรับความเคยชิน
ผิวแดงที่กดไม่จางคืออะไร และทำไมต้องหยุดทา
วิธีทดสอบง่าย ๆ คือใช้ปลายนิ้วกดเบา ๆ บนรอยแดงประมาณสองถึงสามวินาทีแล้วปล่อย ถ้าผิวขาวแล้วกลับเป็นแดงอย่างรวดเร็ว แสดงว่าเลือดยังไหลเวียนอยู่ แต่ถ้ากดแล้วสีไม่เปลี่ยน แสดงว่าผิวชั้นในอาจเสียหายแล้ว นี่คือสัญญาณเตือนแผลกดทับระยะแรก
เมื่อพบรอยแดงแบบกดไม่จาง สิ่งที่ช่วยได้คือเอาน้ำหนักออกจากจุดนั้น ด้วยการตะแคงตัวหรือใช้หมอนลดแรงกด ไม่ใช่ทาครีมหนา ๆ แล้วนวดให้ซึม ถ้ารอยแดงอยู่นานเกินหนึ่งวันหรือมีตุ่มน้ำ ให้แจ้งพยาบาลเพื่อประเมิน
ทาครีมบางแค่ไหนจึงพอ
ครีมที่ทาหนาเกินไปไม่ได้ดีขึ้น ผิวที่อับชื้นใต้ครีมหนาจะเปื่อยง่ายและเป็นแหล่งสะสมเชื้อ โดยเฉพาะบริเวณใต้ผ้าอ้อมหรือแผ่นรอง ทาให้บางพอเห็นผิวเป็นเงาจาง ๆ และรอให้ซึมหรือแห้งหมาดก่อนสวมผ้าอ้อมหรือปูผ้า
ผู้ดูแลหลายคนทาครีมก่อนผิวแห้ง หรือทาทับคราบปัสสาวะที่เช็ดไม่หมด ซึ่งทำให้ผิวระคายเพิ่ม ควรล้างและซับให้แห้งก่อน แล้วค่อยทา ครีมกันผื่นผ้าอ้อมมีบทบาทเฉพาะต่างจากครีมบำรุงผิวแห้ง เรื่องนี้เขียนไว้แยกในบทความครีมกันผื่นจากผ้าอ้อมแล้ว
เลือกครีมอย่างไรโดยไม่ต้องจำชื่อยี่ห้อ
ผิวผู้สูงอายุบางและแห้งง่าย เลือกครีมที่ไม่มีน้ำหอมแรงและไม่ระคายเมื่อลองก่อน วิธีลองคือทาเล็กน้อยที่ท้องแขนด้านในหรือหลังหู รอหนึ่งวัน ถ้าไม่แดงไม่คันค่อยใช้กว้างขึ้น ผู้ที่มีประวัติแพ้ง่ายควรปรึกษาเภสัชกรหรือพยาบาล
ตรวจฉลากว่ามีเลขที่จดแจ้งและข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าชัดเจน การตรวจเลขนี้ในฐานข้อมูลของหน่วยงานรัฐทำได้ก่อนซื้อ โดยเฉพาะของที่ซื้อออนไลน์ ซึ่งมีวิธีตรวจแยกไว้ในบทความเรื่องเลขจดแจ้ง ครีมที่อ้างว่ารักษาแผลหรือรักษาโรคผิวหนังไม่ควรเชื่อ เพราะครีมเครื่องสำอางทำหน้าที่ดูแลผิว ไม่ใช่รักษา
ครีมไม่แทนการพลิกตัวและการลดแรงกด
ผิวที่ชุ่มชื้นดีแต่ยังนอนท่าเดิมนานย่อมเกิดแผลกดทับได้ แนวทางจากกรมการแพทย์และ NICE เน้นการเปลี่ยนท่าสม่ำเสมอ การใช้พื้นผิวรองรับที่ลดแรงกด และการตรวจผิวประจำ ครีมเป็นเพียงส่วนเสริมของการดูแลผิว

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
เตรียมผิวก่อนทา
ล้างมือและสวมถุงมือถ้าผิวมีรอยถลอก เช็ดทำความสะอาดผิวด้วยน้ำสะอาดหรือสบู่อ่อน ซับให้แห้งด้วยผ้านุ่มโดยการแตะ ไม่ถู ดูผิวทั้งผืนพร้อมกัน ก่อนทาอะไรลงไป
ทาและลูบอย่างไรให้เบา
บีบครีมเท่าปลายนิ้วต่อหนึ่งบริเวณ ถูฝ่ามือให้อุ่นเล็กน้อย แล้วลูบไปทางเดียวด้วยแรงที่เบามาก ไม่กดลงไปในเนื้อ ผู้ป่วยบางคนมีผิวบางมาก ให้ใช้เพียงการแตะ แล้วปล่อยให้ครีมซึมเอง
บริเวณกระดูกนูนที่ผิวยังปกติ ให้ทาบางที่สุดและไม่วนมือ บริเวณที่แดงกดไม่จางหรือมีแผล ไม่ต้องทาเอง
รอให้แห้งก่อนปิดผิว
รอให้ครีมซึมก่อนสวมผ้าอ้อม ห่มผ้า หรือให้ผู้ป่วยนอนทับ ผ้าปูเตียงต้องเรียบ ไม่ยับใต้สะโพก เพราะรอยยับเมื่อรวมกับครีมที่ลื่นเพิ่มแรงเฉือนได้
ปรับวิธีทาให้เข้ากับตัวผู้ป่วยแต่ละราย
ผู้ป่วยติดเตียงที่อยู่ในภาวะเปราะบางมักมีผิวบางเหมือนกระดาษ ฉีกง่ายเมื่อโดนเล็บหรือแหวน ผู้ดูแลควรตัดเล็บสั้น ถอดแหวนและนาฬิกาก่อนทา และเลี่ยงผ้าขนหนูหยาบที่ซับแล้วถู ผู้ป่วยที่ตัวร้อนเหงื่อออกง่ายอาจต้องทาน้อยกว่าผู้ป่วยที่ผิวแห้งแตก ไม่จำเป็นต้องทาเท่ากันทุกจุด
ผู้ป่วยบางคนไม่บอกว่าเจ็บเมื่อถูกลูบ เพราะสื่อสารไม่ได้หรือรับความรู้สึกลดลง อาการแสดงไม่ตรงแบบเป็นเรื่องที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ คือไม่ร้อง ไม่สะดุ้ง แต่ขมวดหน้า เกร็งตัว หรือหายใจเปลี่ยนจังหวะ ให้สังเกตสีหน้าและการเกร็งของผู้ป่วยตอนทา ถ้าพบเช่นนี้บ่อย ๆ ที่จุดเดียว ให้ตรวจผิวและแจ้งพยาบาล
ถ้ามีผู้ดูแลหลายคนสลับกัน ควรตกลงให้ใช้ครีมชนิดเดียวกันและทาบริเวณเดียวกันด้วยวิธีเดียวกัน เพื่อไม่ให้ผิวต้องรับสารหลายชนิดซ้อนกัน และเพื่อให้การตรวจผิวเทียบกันได้จริง
บันทึกสภาพผิวทุกครั้งที่ทา
ดูแล้วจดสั้น ๆ ว่าผิวตรงไหนแดง แห้งแตก หรือเปียกชื้น จดวันที่ รอบทาครีมถือเป็นโอกาสตรวจผิวไปในตัว ข้อมูลนี้ช่วยให้พยาบาลเห็นแนวโน้มเมื่อมาเยี่ยม ผู้ที่ต้องพึ่งผู้อื่นในกิจวัตรประจำวันเกือบทั้งหมดไม่มีทางบอกเองได้ว่าผิวตรงไหนเริ่มเสีย ผู้ดูแลจึงเป็นคนเดียวที่เห็นก่อน
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
IKEA อิเกีย ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน แบบบาง 3 ฟุต 90 x 200 ซม.TAGELSÄV ทอเกลเซฟ
IKEAผ้ารองกันเปื้อนที่นอนกันน้ำ ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น TPU 100%กันไรฝุ่น ปัสสาวะหลักฐาน 3ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอนโรงแรม ซึมซับคราบ ของเหลวได้ดี (ไม่กันน้ำ) แบรนด์บ้านมิลิน
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน รัดมุม360° ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น กันไรฝุ่น ผ้าปู 3ฟุต/3.5ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- นวดแรงหรือถูวนบนก้นกบ สะโพก ส้นเท้า และศอก
- ทาครีมทับผิวที่ยังเปียกหรือยังมีคราบปัสสาวะ
- ทาหนาจนผิวอับชื้นใต้ผ้าอ้อม
- ทาครีมลงบนแผลเปิดหรือผิวที่ถลอก โดยไม่ปรึกษาพยาบาล
- เชื่อครีมที่อ้างว่าป้องกันหรือรักษาแผลกดทับได้เองทั้งหมด
- ใช้ครีมหลายชนิดซ้อนกันโดยไม่รู้ว่าแต่ละตัวทำหน้าที่อะไร
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 ถ้าผู้ป่วยมีไข้สูง หนาวสั่น ซึม ตอบสนองช้าลง ร่วมกับแผลหรือผิวแดงลุกลามเร็ว เพราะอาจเป็นการติดเชื้อในกระแสเลือด
- แจ้งพยาบาลหรือไปพบแพทย์ภายในวันเดียวกัน ถ้าพบแผลเปิด ตุ่มน้ำแตก หนอง กลิ่นเหม็น หรือผิวรอบแผลบวมแดงร้อน
- นัดพยาบาลดูแลแผลที่บ้านหรือโรงพยาบาลในช่วงใกล้นี้ ถ้ารอยแดงกดไม่จางอยู่เกินหนึ่งวันแม้เปลี่ยนท่าแล้ว
- สังเกตและบันทึก ถ้าผิวแห้งลอกเล็กน้อย ไม่มีรอยแดงกดไม่จาง ให้ทาครีมบางและตรวจซ้ำทุกวัน
เช็กลิสต์สรุป
- ล้างและซับผิวให้แห้งก่อนทาครีมทุกครั้ง
- ทาครีมบางและลูบเบาไปทางเดียว
- ไม่นวดหรือถูวนบนกระดูกนูนและผิวแดงกดไม่จาง
- ทดสอบครีมใหม่ที่ผิวเล็กน้อยก่อนใช้กว้าง
- ตรวจเลขจดแจ้งบนฉลากก่อนซื้อ
- จดสภาพผิวและแจ้งพยาบาลถ้ารอยแดงไม่จาง
คำถามที่พบบ่อย
ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงวันละกี่ครั้ง
ไม่มีจำนวนครั้งตายตัว ให้ดูจากสภาพผิวและชนิดครีม ผิวแห้งอาจทาหลังอาบน้ำวันละครั้ง ครีมกันความชื้นใต้ผ้าอ้อมมักทาเมื่อเปลี่ยนผ้าอ้อมตามคำแนะนำบนฉลาก ถ้าไม่แน่ใจให้ถามพยาบาลหรือเภสัชกร
ผิวแดงตรงก้นกบ ทาครีมแล้วนวดให้เลือดไหลเวียนได้ไหม
ไม่ควร เพราะการนวดผิวที่กดทับอาจทำให้ผิวบาดเจ็บมากขึ้น ให้เปลี่ยนท่านอนไม่ให้ทับจุดนั้นก่อน แล้วกดดูว่ารอยแดงจางหรือไม่ ถ้ากดแล้วไม่จางให้แจ้งพยาบาล
ครีมบำรุงผิวกับครีมกันผื่นผ้าอ้อมต่างกันอย่างไร
ครีมบำรุงผิวช่วยลดความแห้ง ส่วนครีมกันผื่นผ้าอ้อมทำหน้าที่เป็นชั้นกั้นระหว่างผิวกับปัสสาวะหรืออุจจาระ ทาผิดที่หรือทาซ้อนมากเกินอาจทำให้ผิวอับชื้น ควรใช้ตามหน้าที่ของแต่ละชนิด
ทาครีมบนแผลกดทับได้ไหม
ไม่ควรใช้ครีมทั่วไปทาลงบนแผลกดทับโดยไม่ได้รับคำแนะนำ เพราะแผลต้องการการประเมินระดับความลึกและการทำแผลที่เหมาะสม ให้พยาบาลหรือแพทย์ดูก่อน
ถ้าทาครีมแล้วผิวคันหรือเป็นผื่น ควรทำอย่างไร
หยุดทาครีมนั้นก่อน ล้างออกเบา ๆ ด้วยน้ำสะอาด แล้วสังเกต ถ้าผื่นบวมแดงมาก มีตุ่มน้ำ หรือผู้ป่วยหายใจลำบาก ให้ไปพบแพทย์ทันที ถ้าผื่นเล็กน้อยให้ปรึกษาเภสัชกรหรือพยาบาลก่อนเปลี่ยนครีม
สรุป
- ทาครีมให้บางและลูบเบา ไม่นวดแรงบนกระดูกนูน
- ผิวแดงที่กดแล้วไม่จางต้องเอาแรงกดออก ไม่ใช่ทาครีมเพิ่ม
- ครีมช่วยดูแลผิวแต่ไม่ทดแทนการพลิกตัวและที่นอนลดแรงกด
- ผิวมีแผลเปิดหรือติดเชื้อให้พยาบาลดูแล ไม่ใช้ครีมทั่วไป
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน 150/180cm ผ้าปูที่นอน พร้อมหมอน 2PC ผ้าปูกันเปื้อน รัดมุม360° เป็นมิตรกับผิว bedsheets
ผ้าปูที่นอนกันไรฝุ่น ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน สารต้านจุลินทรีย์ ป้องกันแบคทีเรีย ระบายอากาศ สี่ฤดูทั่วไป
ผ้ารองกันเปื้อน ปลอกป้องกันที่นอน ที่นอน (กันน้ำได้ 100%) 6/5/4/3ฟุต มียางรัดมุม 4ด้าน ผ้าปูที่นอนกันน้ำ
[ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน] ยางยืด 4 มุม เชื่อมต่อที่นอนพร้อมกันเปื้อนในตัว 3.5/5/6/7/8/8.5/9.5/10 ฟุต
Kiss(คิส)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- Pressure ulcers: prevention and management — NICE (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-05)
- แนวทางการป้องกันและดูแลแผลกดทับในผู้ป่วยระยะพึ่งพิง — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-05)
- คู่มือการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงสำหรับผู้ดูแล — กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-05)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ตรวจผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียงทุกวันอย่างไรให้เจอแผลกดทับตั้งแต่ระยะแรก
แนวทางสังเกตผิวหนังผู้สูงอายุที่นอนติดเตียงหรือขยับตัวเองได้น้อย เพื่อจับสัญญาณแผลกดทับตั้งแต่ระยะเริ่มต้น พร้อมจุดที่ต้องตรวจเป็นประจำและเมื่อใดควรพบแพทย์

ครีมกันผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ เลือกอย่างไรและทาแบบไหนผิวไม่แฉะ
ผื่นจากผ้าอ้อมผู้ใหญ่เกิดจากความชื้นและสิ่งขับถ่าย ไม่ใช่แผลกดทับ อ่านวิธีเลือกครีมกันผื่น ทาบางแค่ไหน เมื่อไหร่ต้องหยุดใช้และพบพยาบาล

สัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับในผู้สูงอายุที่ครอบครัวมักมองข้าม และควรตรวจอย่างไร
วิธีสังเกตสัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับในผู้สูงอายุก่อนที่ผิวหนังจะแตกเป็นแผล ครอบคลุมใครเสี่ยงสูง จุดที่ต้องตรวจ วิธีทดสอบรอยแดง และเมื่อไรควรแจ้งพยาบาลหรือแพทย์

ซื้อครีมทาผิวผู้สูงอายุออนไลน์ อ่านฉลากและตรวจเลข อย. อย่างไร
วิธีอ่านฉลากครีมทาผิวผู้สูงอายุก่อนกดสั่งออนไลน์ ตรวจเลขจดแจ้งของ อย. ดูน้ำหอมและส่วนผสม และรู้ว่าครีมแบบไหนต้องปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้

วิธีทำกิจวัตรดูแลผิวหนังผู้สูงอายุให้ครบทุกวันแบบไม่ยุ่งยาก
ขั้นตอนดูแลผิวหนังผู้สูงอายุประจำวันทีละขั้น ตั้งแต่การทำความสะอาด การทาโลชั่น ไปจนถึงการตรวจผิวจุดเสี่ยง เพื่อลดปัญหาผิวแห้งและลดความเสี่ยงแผลกดทับในระยะยาว