สูงวัยไทย

ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียง 6 ข้อที่ญาติมักทำพลาด

ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงอย่างไรไม่ให้ผิวแย่ลง ตรงไหนห้ามนวด ทาบางแค่ไหน และผิวแบบไหนต้องเลิกทาแล้วแจ้งพยาบาล

11 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

An elderly woman enjoys a soothing back massage in a bright, serene spa setting.

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • การทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงควรทาบาง ๆ ด้วยมือที่สะอาด ลูบเบา ๆ ตามทิศทางเดียว ไม่นวดแรงและไม่ถูวนบริเวณที่กระดูกนูน เช่น ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า และศอก เพราะการถูแรงอาจทำให้ผิวที่เสี่ยงอยู่แล้วบาดเจ็บมากขึ้น
  • ถ้าผิวตรงจุดนั้นแดงและกดแล้วรอยแดงไม่จางหายไป ให้ถือว่าผิวกำลังได้รับความเสียหายจากแรงกด ห้ามนวด ห้ามทาซ้ำหลายรอบ ให้เปลี่ยนท่านอนให้พ้นจุดนั้น แล้วแจ้งพยาบาลหรือแพทย์
  • ครีมช่วยให้ผิวชุ่มชื้นหรือเป็นเกราะกั้นความเปียกชื้นได้ แต่ไม่ได้ทดแทนการพลิกตัว การลดแรงกดด้วยที่นอน และการทำความสะอาดผิวเมื่อเปื้อน ถ้าพึ่งครีมอย่างเดียว ผิวก็ยังพังได้

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับญาติและผู้ดูแลที่ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงทุกวันอยู่แล้ว และอยากรู้ว่ากำลังทำถูกหรือเสี่ยงทำให้ผิวแย่ลง รวมถึงผู้ที่เพิ่งเริ่มดูแล
  • ไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่มีแผลเปิด แผลลึก หนอง หรือกลิ่นผิดปกติ กรณีนั้นต้องให้พยาบาลหรือแพทย์ดูแลแผลโดยตรง ไม่ควรใช้ครีมทั่วไปทาลงบนแผล

สิ่งที่ควรรู้

ทำไมการนวดผิวที่กระดูกนูนจึงเสี่ยง

ผิวที่อยู่เหนือกระดูกนูนถูกกดทับจากน้ำหนักตัวอยู่แล้ว เลือดเลี้ยงผิวบริเวณนั้นน้อยลง การนวดแรงหรือถูวนเพิ่มแรงเสียดสีและแรงเฉือนต่อชั้นผิวที่เปราะ ซึ่งเป็นกลไกหนึ่งที่ทำให้แผลกดทับเกิดหรือแย่ลง แนวทางป้องกันแผลกดทับของ NICE ไม่แนะนำให้นวดหรือถูบริเวณผิวที่เสี่ยง

ความเชื่อเดิมที่ว่านวดแล้วเลือดไหลเวียนดีขึ้นจึงไม่ควรใช้กับจุดกดทับ ถ้าอยากให้ผู้ป่วยสบายตัว ให้ลูบเบา ๆ บริเวณกล้ามเนื้อรอบข้างที่ไม่แดง เช่น ต้นขาหรือหลังส่วนบนที่ไม่ใช่กระดูกนูน ญาติหลายคนเคยชินกับการนวดให้พ่อแม่ตอนยังแข็งแรง พอพ่อแม่นอนติดเตียงก็ทำต่อด้วยความรัก ทั้งที่ผิวเปลี่ยนไปแล้วและรับแรงแบบเดิมไม่ได้ ข้อนี้ต้องปรับความเคยชิน

ผิวแดงที่กดไม่จางคืออะไร และทำไมต้องหยุดทา

วิธีทดสอบง่าย ๆ คือใช้ปลายนิ้วกดเบา ๆ บนรอยแดงประมาณสองถึงสามวินาทีแล้วปล่อย ถ้าผิวขาวแล้วกลับเป็นแดงอย่างรวดเร็ว แสดงว่าเลือดยังไหลเวียนอยู่ แต่ถ้ากดแล้วสีไม่เปลี่ยน แสดงว่าผิวชั้นในอาจเสียหายแล้ว นี่คือสัญญาณเตือนแผลกดทับระยะแรก

เมื่อพบรอยแดงแบบกดไม่จาง สิ่งที่ช่วยได้คือเอาน้ำหนักออกจากจุดนั้น ด้วยการตะแคงตัวหรือใช้หมอนลดแรงกด ไม่ใช่ทาครีมหนา ๆ แล้วนวดให้ซึม ถ้ารอยแดงอยู่นานเกินหนึ่งวันหรือมีตุ่มน้ำ ให้แจ้งพยาบาลเพื่อประเมิน

ทาครีมบางแค่ไหนจึงพอ

ครีมที่ทาหนาเกินไปไม่ได้ดีขึ้น ผิวที่อับชื้นใต้ครีมหนาจะเปื่อยง่ายและเป็นแหล่งสะสมเชื้อ โดยเฉพาะบริเวณใต้ผ้าอ้อมหรือแผ่นรอง ทาให้บางพอเห็นผิวเป็นเงาจาง ๆ และรอให้ซึมหรือแห้งหมาดก่อนสวมผ้าอ้อมหรือปูผ้า

ผู้ดูแลหลายคนทาครีมก่อนผิวแห้ง หรือทาทับคราบปัสสาวะที่เช็ดไม่หมด ซึ่งทำให้ผิวระคายเพิ่ม ควรล้างและซับให้แห้งก่อน แล้วค่อยทา ครีมกันผื่นผ้าอ้อมมีบทบาทเฉพาะต่างจากครีมบำรุงผิวแห้ง เรื่องนี้เขียนไว้แยกในบทความครีมกันผื่นจากผ้าอ้อมแล้ว

เลือกครีมอย่างไรโดยไม่ต้องจำชื่อยี่ห้อ

ผิวผู้สูงอายุบางและแห้งง่าย เลือกครีมที่ไม่มีน้ำหอมแรงและไม่ระคายเมื่อลองก่อน วิธีลองคือทาเล็กน้อยที่ท้องแขนด้านในหรือหลังหู รอหนึ่งวัน ถ้าไม่แดงไม่คันค่อยใช้กว้างขึ้น ผู้ที่มีประวัติแพ้ง่ายควรปรึกษาเภสัชกรหรือพยาบาล

ตรวจฉลากว่ามีเลขที่จดแจ้งและข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าชัดเจน การตรวจเลขนี้ในฐานข้อมูลของหน่วยงานรัฐทำได้ก่อนซื้อ โดยเฉพาะของที่ซื้อออนไลน์ ซึ่งมีวิธีตรวจแยกไว้ในบทความเรื่องเลขจดแจ้ง ครีมที่อ้างว่ารักษาแผลหรือรักษาโรคผิวหนังไม่ควรเชื่อ เพราะครีมเครื่องสำอางทำหน้าที่ดูแลผิว ไม่ใช่รักษา

ครีมไม่แทนการพลิกตัวและการลดแรงกด

ผิวที่ชุ่มชื้นดีแต่ยังนอนท่าเดิมนานย่อมเกิดแผลกดทับได้ แนวทางจากกรมการแพทย์และ NICE เน้นการเปลี่ยนท่าสม่ำเสมอ การใช้พื้นผิวรองรับที่ลดแรงกด และการตรวจผิวประจำ ครีมเป็นเพียงส่วนเสริมของการดูแลผิว

Woman enjoying a relaxing massage with cream application in a spa setting.

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

เตรียมผิวก่อนทา

ล้างมือและสวมถุงมือถ้าผิวมีรอยถลอก เช็ดทำความสะอาดผิวด้วยน้ำสะอาดหรือสบู่อ่อน ซับให้แห้งด้วยผ้านุ่มโดยการแตะ ไม่ถู ดูผิวทั้งผืนพร้อมกัน ก่อนทาอะไรลงไป

ทาและลูบอย่างไรให้เบา

บีบครีมเท่าปลายนิ้วต่อหนึ่งบริเวณ ถูฝ่ามือให้อุ่นเล็กน้อย แล้วลูบไปทางเดียวด้วยแรงที่เบามาก ไม่กดลงไปในเนื้อ ผู้ป่วยบางคนมีผิวบางมาก ให้ใช้เพียงการแตะ แล้วปล่อยให้ครีมซึมเอง

บริเวณกระดูกนูนที่ผิวยังปกติ ให้ทาบางที่สุดและไม่วนมือ บริเวณที่แดงกดไม่จางหรือมีแผล ไม่ต้องทาเอง

รอให้แห้งก่อนปิดผิว

รอให้ครีมซึมก่อนสวมผ้าอ้อม ห่มผ้า หรือให้ผู้ป่วยนอนทับ ผ้าปูเตียงต้องเรียบ ไม่ยับใต้สะโพก เพราะรอยยับเมื่อรวมกับครีมที่ลื่นเพิ่มแรงเฉือนได้

ปรับวิธีทาให้เข้ากับตัวผู้ป่วยแต่ละราย

ผู้ป่วยติดเตียงที่อยู่ในภาวะเปราะบางมักมีผิวบางเหมือนกระดาษ ฉีกง่ายเมื่อโดนเล็บหรือแหวน ผู้ดูแลควรตัดเล็บสั้น ถอดแหวนและนาฬิกาก่อนทา และเลี่ยงผ้าขนหนูหยาบที่ซับแล้วถู ผู้ป่วยที่ตัวร้อนเหงื่อออกง่ายอาจต้องทาน้อยกว่าผู้ป่วยที่ผิวแห้งแตก ไม่จำเป็นต้องทาเท่ากันทุกจุด

ผู้ป่วยบางคนไม่บอกว่าเจ็บเมื่อถูกลูบ เพราะสื่อสารไม่ได้หรือรับความรู้สึกลดลง อาการแสดงไม่ตรงแบบเป็นเรื่องที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ คือไม่ร้อง ไม่สะดุ้ง แต่ขมวดหน้า เกร็งตัว หรือหายใจเปลี่ยนจังหวะ ให้สังเกตสีหน้าและการเกร็งของผู้ป่วยตอนทา ถ้าพบเช่นนี้บ่อย ๆ ที่จุดเดียว ให้ตรวจผิวและแจ้งพยาบาล

ถ้ามีผู้ดูแลหลายคนสลับกัน ควรตกลงให้ใช้ครีมชนิดเดียวกันและทาบริเวณเดียวกันด้วยวิธีเดียวกัน เพื่อไม่ให้ผิวต้องรับสารหลายชนิดซ้อนกัน และเพื่อให้การตรวจผิวเทียบกันได้จริง

บันทึกสภาพผิวทุกครั้งที่ทา

ดูแล้วจดสั้น ๆ ว่าผิวตรงไหนแดง แห้งแตก หรือเปียกชื้น จดวันที่ รอบทาครีมถือเป็นโอกาสตรวจผิวไปในตัว ข้อมูลนี้ช่วยให้พยาบาลเห็นแนวโน้มเมื่อมาเยี่ยม ผู้ที่ต้องพึ่งผู้อื่นในกิจวัตรประจำวันเกือบทั้งหมดไม่มีทางบอกเองได้ว่าผิวตรงไหนเริ่มเสีย ผู้ดูแลจึงเป็นคนเดียวที่เห็นก่อน

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • นวดแรงหรือถูวนบนก้นกบ สะโพก ส้นเท้า และศอก
  • ทาครีมทับผิวที่ยังเปียกหรือยังมีคราบปัสสาวะ
  • ทาหนาจนผิวอับชื้นใต้ผ้าอ้อม
  • ทาครีมลงบนแผลเปิดหรือผิวที่ถลอก โดยไม่ปรึกษาพยาบาล
  • เชื่อครีมที่อ้างว่าป้องกันหรือรักษาแผลกดทับได้เองทั้งหมด
  • ใช้ครีมหลายชนิดซ้อนกันโดยไม่รู้ว่าแต่ละตัวทำหน้าที่อะไร

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 ถ้าผู้ป่วยมีไข้สูง หนาวสั่น ซึม ตอบสนองช้าลง ร่วมกับแผลหรือผิวแดงลุกลามเร็ว เพราะอาจเป็นการติดเชื้อในกระแสเลือด
  • แจ้งพยาบาลหรือไปพบแพทย์ภายในวันเดียวกัน ถ้าพบแผลเปิด ตุ่มน้ำแตก หนอง กลิ่นเหม็น หรือผิวรอบแผลบวมแดงร้อน
  • นัดพยาบาลดูแลแผลที่บ้านหรือโรงพยาบาลในช่วงใกล้นี้ ถ้ารอยแดงกดไม่จางอยู่เกินหนึ่งวันแม้เปลี่ยนท่าแล้ว
  • สังเกตและบันทึก ถ้าผิวแห้งลอกเล็กน้อย ไม่มีรอยแดงกดไม่จาง ให้ทาครีมบางและตรวจซ้ำทุกวัน

เช็กลิสต์สรุป

  • ล้างและซับผิวให้แห้งก่อนทาครีมทุกครั้ง
  • ทาครีมบางและลูบเบาไปทางเดียว
  • ไม่นวดหรือถูวนบนกระดูกนูนและผิวแดงกดไม่จาง
  • ทดสอบครีมใหม่ที่ผิวเล็กน้อยก่อนใช้กว้าง
  • ตรวจเลขจดแจ้งบนฉลากก่อนซื้อ
  • จดสภาพผิวและแจ้งพยาบาลถ้ารอยแดงไม่จาง

คำถามที่พบบ่อย

ทาครีมให้ผู้ป่วยติดเตียงวันละกี่ครั้ง

ไม่มีจำนวนครั้งตายตัว ให้ดูจากสภาพผิวและชนิดครีม ผิวแห้งอาจทาหลังอาบน้ำวันละครั้ง ครีมกันความชื้นใต้ผ้าอ้อมมักทาเมื่อเปลี่ยนผ้าอ้อมตามคำแนะนำบนฉลาก ถ้าไม่แน่ใจให้ถามพยาบาลหรือเภสัชกร

ผิวแดงตรงก้นกบ ทาครีมแล้วนวดให้เลือดไหลเวียนได้ไหม

ไม่ควร เพราะการนวดผิวที่กดทับอาจทำให้ผิวบาดเจ็บมากขึ้น ให้เปลี่ยนท่านอนไม่ให้ทับจุดนั้นก่อน แล้วกดดูว่ารอยแดงจางหรือไม่ ถ้ากดแล้วไม่จางให้แจ้งพยาบาล

ครีมบำรุงผิวกับครีมกันผื่นผ้าอ้อมต่างกันอย่างไร

ครีมบำรุงผิวช่วยลดความแห้ง ส่วนครีมกันผื่นผ้าอ้อมทำหน้าที่เป็นชั้นกั้นระหว่างผิวกับปัสสาวะหรืออุจจาระ ทาผิดที่หรือทาซ้อนมากเกินอาจทำให้ผิวอับชื้น ควรใช้ตามหน้าที่ของแต่ละชนิด

ทาครีมบนแผลกดทับได้ไหม

ไม่ควรใช้ครีมทั่วไปทาลงบนแผลกดทับโดยไม่ได้รับคำแนะนำ เพราะแผลต้องการการประเมินระดับความลึกและการทำแผลที่เหมาะสม ให้พยาบาลหรือแพทย์ดูก่อน

ถ้าทาครีมแล้วผิวคันหรือเป็นผื่น ควรทำอย่างไร

หยุดทาครีมนั้นก่อน ล้างออกเบา ๆ ด้วยน้ำสะอาด แล้วสังเกต ถ้าผื่นบวมแดงมาก มีตุ่มน้ำ หรือผู้ป่วยหายใจลำบาก ให้ไปพบแพทย์ทันที ถ้าผื่นเล็กน้อยให้ปรึกษาเภสัชกรหรือพยาบาลก่อนเปลี่ยนครีม

สรุป

  • ทาครีมให้บางและลูบเบา ไม่นวดแรงบนกระดูกนูน
  • ผิวแดงที่กดแล้วไม่จางต้องเอาแรงกดออก ไม่ใช่ทาครีมเพิ่ม
  • ครีมช่วยดูแลผิวแต่ไม่ทดแทนการพลิกตัวและที่นอนลดแรงกด
  • ผิวมีแผลเปิดหรือติดเชื้อให้พยาบาลดูแล ไม่ใช้ครีมทั่วไป

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง

ตรวจผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียงทุกวันอย่างไรให้เจอแผลกดทับตั้งแต่ระยะแรก
home-care

ตรวจผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียงทุกวันอย่างไรให้เจอแผลกดทับตั้งแต่ระยะแรก

แนวทางสังเกตผิวหนังผู้สูงอายุที่นอนติดเตียงหรือขยับตัวเองได้น้อย เพื่อจับสัญญาณแผลกดทับตั้งแต่ระยะเริ่มต้น พร้อมจุดที่ต้องตรวจเป็นประจำและเมื่อใดควรพบแพทย์

อัปเดตล่าสุด 3 สิงหาคม 2026อ่าน 15 นาที
ครีมกันผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ เลือกอย่างไรและทาแบบไหนผิวไม่แฉะ
home-care

ครีมกันผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ เลือกอย่างไรและทาแบบไหนผิวไม่แฉะ

ผื่นจากผ้าอ้อมผู้ใหญ่เกิดจากความชื้นและสิ่งขับถ่าย ไม่ใช่แผลกดทับ อ่านวิธีเลือกครีมกันผื่น ทาบางแค่ไหน เมื่อไหร่ต้องหยุดใช้และพบพยาบาล

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 13 นาที
สัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับในผู้สูงอายุที่ครอบครัวมักมองข้าม และควรตรวจอย่างไร
home-care

สัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับในผู้สูงอายุที่ครอบครัวมักมองข้าม และควรตรวจอย่างไร

วิธีสังเกตสัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับในผู้สูงอายุก่อนที่ผิวหนังจะแตกเป็นแผล ครอบคลุมใครเสี่ยงสูง จุดที่ต้องตรวจ วิธีทดสอบรอยแดง และเมื่อไรควรแจ้งพยาบาลหรือแพทย์

อัปเดตล่าสุด 4 สิงหาคม 2026อ่าน 15 นาที
ซื้อครีมทาผิวผู้สูงอายุออนไลน์ อ่านฉลากและตรวจเลข อย. อย่างไร
home-care

ซื้อครีมทาผิวผู้สูงอายุออนไลน์ อ่านฉลากและตรวจเลข อย. อย่างไร

วิธีอ่านฉลากครีมทาผิวผู้สูงอายุก่อนกดสั่งออนไลน์ ตรวจเลขจดแจ้งของ อย. ดูน้ำหอมและส่วนผสม และรู้ว่าครีมแบบไหนต้องปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 11 นาที
วิธีทำกิจวัตรดูแลผิวหนังผู้สูงอายุให้ครบทุกวันแบบไม่ยุ่งยาก
home-care

วิธีทำกิจวัตรดูแลผิวหนังผู้สูงอายุให้ครบทุกวันแบบไม่ยุ่งยาก

ขั้นตอนดูแลผิวหนังผู้สูงอายุประจำวันทีละขั้น ตั้งแต่การทำความสะอาด การทาโลชั่น ไปจนถึงการตรวจผิวจุดเสี่ยง เพื่อลดปัญหาผิวแห้งและลดความเสี่ยงแผลกดทับในระยะยาว

อัปเดตล่าสุด 1 กันยายน 2026อ่าน 12 นาที