คำว่าติดเตียงที่คนทั่วไปใช้ครอบคลุมหลายระดับ บางคนนอนตลอดวันและไม่ลุกเลย บางคนนั่งขอบเตียงวันละสองสามครั้ง บางคนยืนข้างเตียงให้ลูกหลานเปลี่ยนผ้าปูได้ ถุงเท้ากันลื่นมีประโยชน์เฉพาะสองกลุ่มหลัง คือคนที่เท้าแตะพื้นได้จริง

ช่วงที่เสี่ยงที่สุดไม่ใช่ตอนยืนนิ่ง แต่คือช่วงสองสามวินาทีแรกที่ผู้ป่วยถ่ายน้ำหนักจากก้นลงฝ่าเท้า ถ้าเท้าไถลตอนนั้น เข่าจะทรุดและผู้ช่วยต้องรับน้ำหนักทั้งตัวทันที ผู้ดูแลที่เคยเจอเหตุนี้มักเล่าว่าเกิดเร็วจนไม่ทันตั้งหลัก

ผู้ป่วยที่นอนนานมักมีกล้ามเนื้อขาลีบ (sarcopenia) และความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า (orthostatic hypotension) ลุกจากนอนมานั่งก็เวียนหัวได้ ถุงเท้ากันลื่นแก้เรื่องนี้ไม่ได้ แต่ถ้าเท้าเกาะพื้นดี ผู้ป่วยจะกล้าลงน้ำหนักมากขึ้นและผู้ช่วยมีโอกาสประคองทัน

ถุงเท้าธรรมดาบนพื้นเรียบลื่นกว่าเท้าเปล่า โดยเฉพาะถุงเท้าฝ้ายเนื้อแน่นบนกระเบื้องที่เพิ่งถูพื้น ถุงเท้ากันลื่นมีจุดยางใต้ฝ่าเท้าให้แรงเสียดทานมากขึ้น และข้อสำคัญสำหรับผู้ป่วยบนเตียงคือสวมถอดง่ายกว่ารองเท้า ไม่ต้องก้มใส่ผ่านส้นเท้าที่ปวดหรือบวม

รองเท้าแตะเดินในบ้านมักไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่เพิ่งลุกนั่ง เพราะหลุดจากเท้าได้ง่าย ส่วนรองเท้าผ้าใบหุ้มส้นเหมาะกับผู้ที่เดินได้แล้วและใช้ไม้เท้าหรือวอล์กเกอร์ ซึ่งเป็นอีกเรื่องที่ต้องไปอ่านในบทความเรื่องรองเท้ากันลื่น ผู้ป่วยติดเตียงที่ยังต้องมีคนประคองอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างสองอย่างนี้

ข้อควรรู้อีกข้อคือจุดยางไม่เท่ากับกันลื่นทุกพื้น พื้นเปียก พื้นมีผงแป้ง หรือมีน้ำมันบนกระเบื้องทำให้ถุงเท้ากันลื่นก็ลื่นได้ เช็ดพื้นให้แห้งก่อนทุกครั้งก่อนช่วยลุก

ถอดถุงเท้าเก่าออกทุกเช้าและเย็นแล้วดูทั้งสองเท้า ส้นเท้า ขอบนอกของเท้า ตาตุ่ม ข้อนิ้วเท้า ระหว่างนิ้ว และตรงที่ขอบถุงเท้ารัดรอบข้อเท้า สิ่งที่ต้องหา ได้แก่ รอยแดงที่กดแล้วไม่จางภายในไม่กี่นาที ผิวที่ลอก ตุ่มน้ำ แผลเปิด เล็บขบ และผิวที่ร้อนหรือบวมกว่าอีกข้าง

ผู้ป่วยติดเตียงมีเรื่องแผลกดทับ (pressure injury) อยู่แล้ว ส้นเท้าเป็นตำแหน่งที่พบบ่อยตำแหน่งหนึ่ง ถุงเท้าที่ยางแข็งหรือตะเข็บหนาตรงส้นอาจกดซ้ำเมื่อผู้ป่วยนอนหงาย ผู้ดูแลควรคลำตะเข็บด้วยนิ้วก่อนซื้อ ถ้าสัมผัสแล้วนูนก็ไม่ควรเลือก

ผู้ที่เป็นเบาหวานมักเท้าชา แผลเล็ก ๆ ไม่เจ็บแต่ลุกลามได้ กรมการแพทย์และหน่วยงานด้านสุขภาพแนะนำให้ผู้เป็นเบาหวานตรวจเท้าทุกวันและพบแพทย์เมื่อพบแผล ถ้าพบแผลหรือผิวเปลี่ยนสีที่เท้า งดใส่ถุงเท้าที่มียางจนกว่าจะปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์

ขอบถุงเท้าควรกว้างและไม่รัด ทดลองสอดนิ้วหนึ่งนิ้วเข้าไปใต้ขอบที่ข้อเท้าได้โดยไม่ต้องฝืน ผู้ป่วยที่ขาบวมช่วงบ่ายต้องเลือกให้พอดีกับเท้าตอนที่บวมที่สุด ไม่ใช่ตอนเช้าที่ยุบ ถ้ารอยขอบถุงเท้าฝังเป็นร่องลึกบนผิวหลังถอด ถุงเท้าคู่นั้นเล็กเกินไป

วัสดุควรระบายเหงื่อได้ เช่น ผ้าฝ้ายผสมหรือเส้นใยที่ไม่อับชื้น เท้าที่เปียกเหงื่อทั้งวันเสี่ยงเชื้อรา และผิวที่เปื่อยแตกง่ายกว่า ปลายนิ้วควรมีที่ว่างเล็กน้อย ไม่ตึงรั้งนิ้วเท้า ส่วนถุงเท้าชนิดปิดนิ้วที่ผู้สูงอายุมือสั่นสวมไม่ถนัด อาจเลือกแบบปลายเปิดหรือแบบมีหูหิ้วช่วยดึง

ถุงเท้ากันลื่นแบบอัดแรงรัดสำหรับป้องกันเส้นเลือดดำที่ขา เป็นคนละเรื่องกับถุงเท้ากันลื่นธรรมดา อย่าสับสนและอย่าซื้อแบบรัดโดยไม่มีคำสั่งแพทย์ เพราะใช้ผิดแล้วเป็นอันตราย

ควรเปลี่ยนคู่ใหม่ทุกวันเหมือนชุดชั้นใน ผู้ป่วยติดเตียงเหงื่อออกที่เท้าได้แม้นอนนิ่ง และถ้าเป็นผู้ป่วยกลั้นปัสสาวะไม่ได้ ผ้าและถุงเท้าอาจเปียกจากการรั่วซึม ซักด้วยน้ำสะอาดตามฉลาก ผึ่งให้แห้งสนิท ถ้ายางใต้ฝ่าเท้าเริ่มลอก หลุดเป็นจุด หรือแข็งเป็นแผ่นแล้ว ให้เลิกใช้คู่นั้น เพราะแรงเสียดทานหายไปแต่ผู้ใช้ยังเชื่อว่ามันกันลื่นอยู่

การมีสองถึงสามคู่หมุนเวียนง่ายกว่าซื้อคู่เดียว และให้เขียนวันที่เริ่มใช้ด้วยปากกากันน้ำที่ขอบถุงเท้า เมื่อใช้ครบจำนวนครั้งซักที่สมเหตุสมผล เช่น ยางเริ่มไม่เกาะ ก็เปลี่ยน

ไม่ควรซื้อถ้าผู้ป่วยไม่มีโอกาสลงน้ำหนักขาในช่วงเดือนนี้ หรือแพทย์ยังสั่งห้ามลงน้ำหนักข้างที่ผ่าตัด ไม่ควรซื้อเพราะหวังว่าจะทำให้ผู้ช่วยคนเดียวพาผู้ป่วยยืนได้โดยไม่ต้องมีคนที่สอง หากน้ำหนักตัวผู้ป่วยมากกว่าที่ผู้ช่วยรับไหว วิธีที่ถูกคือใช้อุปกรณ์ย้ายตัวหรือขอคนช่วย

ถ้าสิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือผู้ป่วยหน้ามืดทุกครั้งที่ลุก การเปลี่ยนถุงเท้าไม่ช่วย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจความดันท่านอนกับท่ายืน ทบทวนยา (polypharmacy ในผู้สูงอายุที่ได้ยาหลายชนิดทำให้เกิดภาวะนี้ได้) และปรึกษาการฟื้นฟู